قربانی چیست؟
قربان عبارت از کارهای نیکی است که انسان به وسیله آن بخواهد خود را به رحمت خداوند نزدیک کند، بنابراین عمل نیکی که انسان انجام دهد تا بدان وسیله خویشتن را به رحمت حق تعالی نزدیک سازد آن کار را قربان گویند؛ مانند فرمایش رسول اکرم صلی الله علیه و آله که فرمود: نماز موجب تقرب و نزدیکی هر پرهیزکار به رحمت پروردگار است.
بدیهی است که مراد از تقرب به خدای تعالی، قرابت زمانی و مکانی نیست چرا که بین خالق و مخلوق هیچگونه خویشاوندی وجود ندارد بلکه منظور آن است که از راه طاعت و انجام کارهای شایسته میتواند مشمول الطاف الهی قرار گرفته و به رحمت او نزدیک شود.
از جمله اعمالی که حجاج در روز دهم ذیحجه در سرزمین منا انجام میدهند کشتن شتر، گاو و یا گوسفند و انفاق آن به مستحقین است تا به وسیله این عمل نیک به رحمت پروردگار نزدیک شوند که آن را قربانی گویند.
قرباني، رمز فداکاري و از خود گذشتگي و دادن جان، در راه محبوب و حد نهائي تسليم در برابر معبود است.
يعني همچنانکه خون اين قرباني را در راه تو اي خالق يکتا، بي دريغ مي ريزم، حاضرم بدون هر گونه تعلل، در راه دفاع از حريم دين و اجراي فرامين آسماني تو، از جان خود نيز بگذرم و خون خود را تقديم پيشگاه اقدست نمايم و بگويم :
" به نام خدا، روي خود را بسوي خداوندي مي گردانم که آسمانها و زمين را پديد آورده است، در حاليکه خواهان حق و متمسک به اسلامم و از مشرکين نمي باشم. بحقيقت که نماز و قرباني من، مرگ و حيات من، مختص به خداوندي است که پروردگار جهانيان است. بارالها، (هرچه که دارم از موفقيت براي عبادت و بندگي) از تو و براي تو است " .(1)
و چشم دنيا را به هزاران سال پيش بر مي گردانيم و صحنه عجيب و تکان دهنده اي از معرفة الله و تسليم در برابر معبود را می بینیم که پدري پير و کهنسال با چهره ای نوراني که آثار عظمت و جلالت روحش از سيماي متين و آرامش نمايان است، در همين وادي، ايستاده و آستين، بالا زده و تيغ برنده اي در دست گرفته است، در حاليکه فرزند جوان خود را که اندامي موزون و رخساري زيبا دارد، بر زمين خوابانده و با قوت قلبي تمام، تيغي برٌان، به گلوي فرزند جوان مي کشد که : " فرزندم من ماموريت الهي دارم که ترا ذبح کنم." (2)(3)
فرزند جوان هم، بي ترس و وحشت و خالي از هرگونه ترديد واضطراب، حنجر خود را در اختيار پدر نهاده که: " پدر، به آنچه که مأمور گشته اي، عمل کن ، که من هم به خواست خدا از صبر کنندگان خواهم بود. " (4)
راستي که اين درجه از اخلاص در عبوديت، در خور آن مرتبة از لطف و عنايت حضرت باري است که مي فرمايد: "ذبح عظيمي فدايش کرديم." (5)
گوسفندي از جانب خدا، به وسيله جبرئيل امين فرشته مقرب الهي، به جانب ابراهيم (عليه السلام)، اعطا گرديد که در عوض اسماعيل(عليه السلام)، آنرا ذبح نمايد.(6)
و تقدير بالاتر آنکه، براي تعظيم و بزرگداشت اين قدرت ايماني و نيروي اخلاص و تسليم در برابر خدا، مقرر شد که هر سال در موسم حج، در وادي مني، اين خاطره توحيد و خدا دوستي، تجديد شود و به دست حجاج و زوار بيت محرم، گوسفند، گاو و شتر (درحد توانايي افراد) ذبح گردد، تا آن صحنه فوق العاده درخشان توحيد و فداکاري و از خود گذشتگي آن دو عبد موحد مخلص (ابراهيم و اسماعيل) در راه خدا، براي هميشه در دنيا، زنده بماند و سندي کاملا محسوس و مشاهد، در دست عائله بشر، براي نشان دادن شرف آدميت باقي باشد.
اسرار و حکمت قربانی:
فدا کردن مال و انفاق آن در راه خدا از جمله اسرار و حکمتهای قربانی است.
کشتن حیوان در مراسم قربانی اشاره به کشتن نفس اماره است و مرد خداشناس با شمشیر برنده عقل و ایمان، حیوان نفس را که به طور دائم وی را به کارهای زشت وا میدارد مقتول سازد و خانه دل را از لوث نفس لئیم پاک گردانده، آن را در راه حق و پیشگاه محبوب قربانی کند و حج اکبر نماید که اگر نفس اماره و خواهشهای او کشته نشوند و آرام نگیرند هرگاه تمام نعمتها و ثروتهای دنیوی در اختیارش باشد و زمین و آسمان را ببلعد باز هم سیر نمیشود و ندای هل من مزید دارد.
در روایات میخوانیم اولین قطره خون قربانی که ریخت، خداوند گناهان صاحبش را میبخشد، اوقاتی که به خاطر تولد نوزاد یا ورود مسافر یا دفع بلا، گوسفند ذبح میشود، در روح و روان و حرکت اهل خانه شور و نشاطی پدید میآید.
به هر حال، ذبح صدها هزار گوسفند و نحر هزاران شتر، یک جلوه و زیبایی دارد، مظهر روحیه ایثار دسته جمعی است که خود از شعائر الهی است.
الف) سیر کردن گرسنهها
یکی از اسرار قربانی سیر کردن گرسنهها است قرآن در این باره میفرماید: «فکلوا منها واطعموا القانع والمعتر»؛ از گوشتهایی که قربانی میکنید هم خودتان میل نمائید، هم به قانع و معتر بدهید. قانع، فقیری است که به آنچه میگیرد، قانع است. معتر، فقیری است که علاوه بر تقاضای کمک اعتراض هم میکند. این نشان دهنده بینش وسیع اسلام است که در تقسیم گوشت و اطعام، پایبند تملق یا دعا و تواضع فقیر نباشید؛ او را سیر کنید، گرچه با شنیدن زخم زبان باشد.
ب) تقوا
هدف اصلی در مسأله قربانی، رسیدن به مقام عالی تقوا است. قرآن در این زمینه میفرماید: این قربانیان که زائران خانه خدا به هنگام توقف در منا ذبح میکنند، گوشت یا خون آنها به خدا نمیرسد، بلکه هدف از قربانی، شکوفا شدن روح ایثار و نشان دادن میزان عشق و قرب به خدا و تقوا است.
+ نوشته شده در یکشنبه هفدهم آذر 1387ساعت 10:1 توسط عباس يعقوب زاده
|
